[ بخش اول : ] كليات فصل اول تعريف جغرافيا جغرافيا دانشى است كه از مختصات جغرافيايى مكانهاى مختلف ، محيط طبيعى ، آب و هوا ، شرايط جوّى ، كوهها ، رودها ، درياها ، جزاير ، بيابانها ، جنگلها ، موقعيت طبيعى شهرها و سرزمينها و همچنين حيات جانورى و گياهى بحث و گفتگو مىكند . به تعبير ديگر ، جغرافيا دانشى است كه دربارهء سطح زمين و عوارض طبيعى ، آب و هوا ، روييدنيها ، جنس خاك ، فرآورده‌ها ، انسانها و پراكندگى آنها در سطح زمين سخن مىگويد . علم جغرافيا چندين شاخه دارد كه بعضى از آنها را مىتوان علم جداگانه‌اى محسوب كرد ؛ از جمله : جغرافياى رياضى ، جغرافياى طبيعى ، جغرافياى زيستى ، جغرافياى انسانى ، جغرافياى اقتصادى ، جغرافياى سياسى ، جغرافياى گياهى ، جغرافياى حيوانى ، جغرافياى ديرينه ( ديرينه‌شناسى ) ، جغرافياى نظامى ، اقيانوس‌شناسى ، اقليم‌شناسى ، هواشناسى ( علم انواء ) و بالاخره جغرافياى تاريخى كه شاخهء جديدى از علم جغرافياست . هر يك از موارد ياد شده جداگانه مطالعه مىشوند : 1 . جغرافياى رياضى از شكل و حركات زمين ، فصول ، اندازه‌گيرى ابعاد زمين و نمايش آن به‌وسيلهء نقشه‌هاى جغرافيايى بحث مىكند . 2 . جغرافياى طبيعى از عوارض طبيعى و خارجى سطح زمين ، توزيع خشكيها و درياها و اقيانوسها و دگرگونى آنها ، آب و هواشناسى ، پراكندگى رستنيهاى طبيعى و زندگى جانورى گفتگو مىكند .